25N. Máis alá da violencia machista existe unha vida digna para as mulleres

o-muroAo longo do mes de novembro o alumnado colaborador da Biblioteca, o alumnado de Ciclo Medio e de 1º de Bacharelato estiveron recollendo e compartido malas noticias arredor da violencia machista.

Posteriormente, os alumnos e as alumnas de 1º de Bacharelato servíronse da obra de Carlos Negro, Masculino singular, para encher o centro de poemas en distintos soportes, pero todos contra o machismo.

Ademais, ao longo da semana pasada, nas aulas de 1º de Bacharelato-A, elaboraron o Manifesto contra o machismo deste 25 de novembro de 2016, tomando como molde o manifesto máis famoso da Literatura Galega, o Máis Alá! do poeta rianxeiro Manuel Antonio.

Finalmente, hoxe, asistimos a clase de loito polas mulleres asasinadas e a corporación municipal trasladouse ao noso centro para facer seu o noso manifesto e asistir á lectura de textos e á proxección de material audiovisual creados polo alumnado.

Foi un longo traballo. A causa merecíao. Se serviu para crear conciencia crítica e reaccionar ante calquera forma de machismo, dámonos por satisfeitos os departamentos implicados no proxecto (Equipo de Normalización Lingüística, Biblioteca, Lingua Galega e Literatura, Ciclos FP e vicedirección).

A tod@s @s que participastes e, especialmente, a tod@s @s que vos involucrades cada día na loita contra a violencia machista, GRAZAS!

Se queredes ver o resultado do proxecto, podedes facelo neste blogue: https://25novembro.blogspot.com.es/

25N. Máis alá da violencia machista existe unha vida digna para as mulleres

Save

O xénero da música (por María García)

Levo estudando música dende os sete anos. Recordo coma se fora onte cando a miña profesora me puxo nas mans a miña primeira frauta. A ese momento precedérono semanas de indecisión, eu quería tocar o clarinete ao igual que todas as miñas amigas, pero o meu profesor tiña claro que eu estaba destinada a ser frautista. É curioso que en ningún momento se me pasar pola cabeza, nin a ninguén do meu arredor, a trompeta ou a tuba. Falamos habitualmente do machismo no deporte e noutros ámbitos pero, quen se acorda da música?

Dun xeito ou doutro temos máis que asumido que hai uns “instrumentos para homes” e outros “para mulleres”. Como frautista sei de primeira man que somos case todas mulleres, e os escasos homes que hai son tachados de homosexuais e afeminados. Pero isto mesmo pasa na gran maioría dos instrumentos; as mulleres tocamos o óboe, o violín, a arpa… Os homes o trombón, a trompa, a trompeta… O xénero feminino debe tocar instrumentos delicados e doces, mentres que o masculino os ruidosos e pesados.

Por outra banda, tamén resulta curioso que nos conservatorios e escolas de música a porcentaxe de homes e mulleres sexa paritaria ou a feminina incluso maior, pero que logo nas grandes bandas e orquestras os homes superen con creces ás mulleres. Na Orquestra Filharmónica de Viena, unha das máis prestixiosas que existen, non se admitiron mulleres ata o ano 1997. A primeira foi a arpista Anna Lekles, a cal levaba tocando ca orquestra coma “non-membro” máis de vinte anos.

E que hai da situación en Galicia? Actualmente nas bandas municipais non se aprecia maior diferenza, pero ao igual que antes, ao ascender a conxuntos musicais de maior nivel, a porcentaxe de mulleres diminúe notablemente. A Orquestra Sinfónica de Galicia conta tan só cun 25% de músicas, e en oito das catorce cordas non hai ningunha intérprete feminina. A frauta é a excepción, dúas dos tres músicos son mulleres.

Tristemente, isto reafirma a desigualdade no ámbito laboral que sufrimos as mulleres, incluso nun mundo coma o da música que sempre estivo moi asociado ó sexo feminino. O machismo reside ata nos lugares máis insospeitados, e na música está tan normalizado que nin o percibimos.

Deben seguir celebrándose as corridas de touros? (por Victoria Pereira)

O debate acerca do futuro das festas taurinas, e o relacionado co toureo en xeral, é un tema polémico, con constantes pasos adiante e atrás no proceso de prohibición das celebracións e numerosos conflitos entre detractores e defensores do toureo.

En certas comunidades autónomas ou cidades españolas (como Asturias, Andalucía e Canarias) prohibíronse por completo as festas taurinas así como en outros países hispanoamericanos, aos que se exportou esta tradición dende os países mediterráneos, e naqueles que segue a ser legal, a cantidade de anti-taurinos aumenta a cada pouco ao ser máis os que desexan loitar contra o maltrato animal cada día.

Na miña opinión, as corridas de touros son celebracións que deberían levar décadas, como mínimo, prohibidas, sen celebrarse, quedando como restos do pasado e meros recordos, ao igual que outras prácticas que actualmente vemos como unha barbarie e terriblemente superadas, como a escravitude. Polas mesmas razóns que isto nos parece violencia inxustificable e irracional e pensamos que nos atopamos por riba destes feitos, igual nolo deberían parecer as festas que implican o gozo e a diversión a partir do sufrimento dun animal e, normalmente, a súa morte, dando por sentado o dereito a controlar o destino dun ser por considerarlo inferior e a poder exercer violencia contra el sen ningunha razón. O feito de que a diversión xire ao redor da dor dun touro provocada conscientemente por un ser humano que goza facéndoo, animado por un público desexoso de sangue, xa debería ser unha razón de peso para que calquera renegase das corridas de touros, tendo en conta, ademais, o parecido cos espectáculos dos circos romanos, nos que leóns e enormes animais devoraban aos escravos case indefensos, ou se obrigaba a estes a representar escenas mitolóxicas con finais tráxicos, nos que normalmente terminaban mortos e todo isto para satisfacer e entreter a un público que non se apiadaba dos pobres homes e mulleres ao consideralos inferiores e con dereito a facelos sufrir.

Estes espectáculos desapareceron hai séculos, e a todos nos parece (ou a todos debería) que é perfectamente normal e o lóxico, que non podería ter sido doutra forma porque se trataba dunha tradición horrible. Entón, porque é lícito que sufran os touros nestas festas e celebracións taurinas?

Os pro-taurinos xustifícano, basicamente, co argumento da tradición: o feito de que leva a facerse centos de anos e que vaia ligado á cultura mediterránea dende sempre. Isto, a repetición ou celebración dun feito durante anos, séculos ou milenios nunca xustifica unha acción, pois o inxusto e malo non o son menos por terse repetido varias veces ao longo do tempo. Polo tanto, porque decenas de miles de persoas teñan levado a cabo este tipo de espectáculos taurinos, non quere dicir que o teñan feito ben, nin que poida xustificarse desta maneira ningún acto.

Tamén se adoita dicir que se non fora polas corridas esta especie se tería extinguido. e que nacen e son criados só, e exclusivamente, para ser toureados e que son tratados moito mellor que de non ser así, pero isto , na miña opinión, non é tampouco un argumento, pois o feito de que se puidera ter dado un destino peor para estas especies de touros, non xustifica o destino real, por moito que sexa este máis positivo , se é igualmente violento e doloroso.

En conclusión, dende o meu punto de vista, xa bastante tardamos en acabar con esta irracional é violenta tradición que é a corrida de touros, que non ten xustificación no mundo actual, onde tratamos de ser racionais, xustos e éticos, e ten máis que ver con ese mundo antigo de hai mil anos que deixamos atrás, que con aquel no que vivimos na actualidade. Para min, as festas taurinas son cousa do pasado e pouco tempo queda ata que sexan definitivamente prohibidas e eliminadas, como vemos nas medidas paulatinas que se están a tomar nos últimos anos, ou polo menos iso desexaría.

É a literatura galega unha literatura normalizada? (por Victoria Pereira)

A situación da literatura galega é claramente a dunha literatura non normalizada, a pesar dos intentos e medidas tomadas ao longo do século XX (antes da ditadura franquista e despois, coa chegada da democracia) por institucións e grupos diversos, como o Seminario de Estudos Galegos ou as Irmandades da Fala no seu momento, que tentaron enfrontarse ao retraso e desprazamento da nosa literatura tras séculos de desprezos e prexuízos promovendo políticas normalizadoras e logrando achegar novos temas e xéneros nunca tratados anteriormente por obras galegas.

Pero isto, como digo, non foi suficiente e, case un século máis tarde, a situación da literatura galega segue a ser case a mesma, aínda que cun leve progreso. A causa principal desta circunstancia é, sen dúbida, o feito de que a lingua galega non estea tampouco normalizada: é imposible que unha literatura o estea se a lingua que emprega se atopa na situación do galego, unha situación de diglosia e minorización lingüística. Por tanto, non se logrará normalizar a literatura galega ata que a lingua sexa normalizada.

En canto ao prestixio da literatura fóra de España, si que podemos declarar que é grande, tendo en conta as cifras de traducións de libros galegos a outros idiomas, que sitúan á nosa lingua dentro das máis traducidas do mundo, a uns 37 idiomas diferentes, pero esta situación é moi diferente dentro do noso país. En Galicia, a literatura galega non ten ese mesmo prestixio e o número de vendas é moi inferior ao da literatura en castelán. Só con fixarnos en calquera libraría de Galicia, podemos percibir como a literatura galega ten menos presenza e menos recoñecemento e publicidade. Ademais, as xeracións novas, debido á substitución lingüística, e mesmo os galego-falantes, non disfrutan da literatura galega, ao serlles complicada e pesada a súa lectura en galego normativo. Isto débese, unha vez máis, á situación dunha lingua non normalizada.

En canto aos prexuízos acerca da literatura galega, estes seguen moi presentes na actualidade. Moitas persoas, e mesmo autores e membros do mundo literario, seguen a pensar que a lingua galega só é útil ou válida para tratar temas ou xéneros determinados, como a poesía.

Isto podemos observalo nun caso concreto: Lázaro Carreter, membro da RAE, preguntoulle ao autor galego Alfredo Conde, tras a concesión dun premio a unha das súas novelas, “cando ía pasarse ao castelán para facer del un escritor”, dando a entender que para poder ser un bo escritor e para crear literatura de calidade, debe empregarse o castelán e nunca o galego.

En conclusión, a literatura galega non está normalizada e son moitos os prexuízos e discriminacións que sofre. Para lograr esa normalización é preciso comezar por mellorar a situación lingüística, pois se non se logra que o galego sexa unha lingua normalizada, a situación da literatura nese idioma non mellorará xamais e non se alcanzará unha situación de normalización da literatura galega.

Save

É a literatura galega unha literatura normalizada? (por María García)

É sabido que a lírica galego-portuguesa foi hai séculos unha das máis prestixiosas de Europa; pero qué hai da posición da nosa literatura na actualidade? Está a literatura galega normalizada? Na miña opinión, non. Unha literatura non está normalizada se unha gran parte dos seus lectores proveñen de lecturas obrigatorias académicas.

A gran maioría dos galego-falantes len en castelán. Os seus libros favoritos están en castelán. En Galicia prefírese ler en castelán porque para os galego-falantes a lingua galega da literatura resulta artificiosa. Os nosos pais e avós foron á escola en español, aprenderon a ler nesa lingua e o galego literario resúltalles estraño. Estamos acostumados ao “noso galego”, lingua informal e familiar, non ao galego dos libros.

Algunhas das máis prestixiosas editoriais de libros para nenos son galegas, como Kalandraka. Posuímos abundante literatura infantil de calidade. Non obstante, existe un baleiro na literatura xuvenil que fai que os adolescentes cesen de ler en galego. Isto provoca que os lectores adultos diminúan progresivamente deixando de lado o noso idioma, como ben afirman as enquisas do IGE (Instituto Galego de Estatística), nas que se percibe a clara incomodidade que senten os galegos ao ler no seu idioma.

Pola contra, cada vez fórmase a máis lectores en galego, pois nas escolas ensínase na nosa lingua e lese nela. Se as novas xeracións comezan a ler no noso idioma, este será normalizado no ámbito literario. Deste xeito desaparecerán os prexuízos que desterran o galego da escrita e o colocan como lingua tan só para a oralidade.

En conclusión, a nosa literatura non está normalizada, porque a nosa lingua tampouco o está. Que se pode esperar da literatura dun idioma non normalizado? Hai que sustentar as bases da nosa lingua para logo preocuparse pola súa literatura.

 

É a literatura galega unha literatura unha literatura normalizada? (por Bernal Muíños)

É a literatura galega unha literatura unha literatura normalizada? Dende a literatura galego-portuguesa do século XII (as chamadas Cantigas de Amor, Amigo e Escarnio) ata as creacións literarias actuais, a nosa literatura pasou por momentos de esplendor e de decadencia. Hoxe en día, aínda que o abano de opcións para ler no noso idioma é moi amplo, a literatura galega non está normalizada.

De primeiras podemos pensar en todo o que lemos en galego durante a nosa infancia: Os Bolechas, os libros da editorial Kalandraka ou do escritor Anxo Fariña… A verdade é que a cantidade de exemplares na nosa lingua para os máis pequenos é enorme, e a esas idades a nosa literatura está completamente normalizada. A maioría dos nenos adoitan ler en galego. Pero todo ese traballo que se fai durante a infancia queda destruído durante a adolescencia.

Chega o momento en que non hai opcións que interesen aos adolescentes. Nin hai gran variedade de libros escritos de escritores galegos nin tampouco hai traducións dos grandes best-sellers para os moz@s. Nas librerías todos os títulos rompedores da actualidade só se atopan en castelán (ou en inglés ás veces). Para non desfacer todo o traballo realizado, os da miña idade deberíamos poder ler Os Xogos da Fame, Diverxente, Xogo de Tronos… e, a día de hoxe, non podemos. E isto provoca que as nosas lecturas en galego queden reducidas aos libros de Lingua e Literatura Galega que lemos no instituto.

Poderiamos destacar tamén o enorme número de publicacións en galego que saen ao día. Os datos afirman que, diariamente, publícanse entre tres e catro libros no noso idioma. Esa cantidade de libros é inxente, tendo en conta que o número de habitantes de Galiza está arredor dos 2.700.000. Pero, de que serven tantas opcións, se os propios galegos afirman que, se lles dan a escoller, prefiren ler en castelán? Isto queda reflectido nas enquisas do IGE: o 64% dos galegos desenvólvese mellor lendo en castelán. E isto é síntoma que evidencia a non normalización da nosa literatura.

Podemos atopar máis argumentos para defender que está normalizada, pero creo que ningún deles pode combater a triste realidade. A literatura galega é unha literatura non normalizada. Débese potenciar e poñer en valor, xa que non ten nada que envexar das composicións noutros idiomas e é parte da nosa cultura. Se nós mesmos non defendemos o que é noso, quen o vai facer?

A Literatura galega, unha literatura non normalizada (por Paula Cambeses)

A procura de información en internet e o debate realizado na aula fixéronme afianzar a miña postura acerca da non normalización da literatura galega. Pero, a que se debe este feito?

A literatura escrita na nosa lingua tivo a súa época de esplendor durante a Idade Media, na que gozou dun espectacular prestixio. Pero, diversas condicións adversas, levaron ao noso idioma á decadencia dos Séculos Escuros. As obras escritas en galego desapareceron case por completo e cando regresaron (no século XVIII-XIX) fixérono en forma dunha literatura comprometida e de resistencia que persistiu con esa temática durante moitos anos. Esta característica resalta a mencionada anormalidade. O desenvolvemento da literatura non foi favorable e como vemos, iso condicionou indubidablemente o seu futuro.

Deixando isto de lado, debemos ter en conta que o noso idioma aínda non adquiriu a tan desexada normalidade. Isto pódese observar na existencia de abundantes prexuízos ou na proliferación do denominado fenómeno de diglosia. Polo tanto, se o galego non está normalizado, como pode estalo a literatura?

Seguindo coa temática anterior, se regresamos aos prexuízos contra o noso idioma podemos pensar nas seguintes frases: “o galego é a lingua do rural” e “o galego é unha lingua para a poesía”. Deixando á marxe o paradoxo destes ridículos prexuízos, o certo é que afectaron claramente ao noso mundo literario. Se non, como poderiamos explicar que o xénero predominante e case único até os anos 80 sexa a poesía? Esa poesía máis achegada aos sentimentos e, polo tanto, menos condicionada comercialmente no mundo español das editoriais? A lírica é un xénero tan bo como os outros pero, este feito volve a resaltar de novo a mencionada realidade.

Se a todo o anterior lle unimos a existencia dun número escaso de lectores en galego, a situación non fai máis que empeorar. Isto non se debe tan só a que os castelanfalantes non queiran deixar o seu idioma no ámbito literario, se non, que a maioría dos galegos propios (que lle dan vida a súa lingua) afirman que prefiren e lles resulta máis doado ler en español. Sen ter en conta os libros da materia de galego e que son obrigatorios, só unha minoría (o 7% segundo as enquisas do IGE) está verdadeiramente comprometido coa causa e co seu idioma.

En conclusión, aínda que nos últimos anos a situación da literatura galega avanzou, a día de hoxe, podemos afirmar rotundamente que non se atopa nas condicións máis favorables. Con todo, esperemos que nun futuro próximo esta característica cambie radicalmente.

É a Literatura Galega unha literatura normalizada? (por Alicia Fernández Insua)

A normalización da literatura galega é un proceso que a día de hoxe non foi levado a cabo como debería. A pesar de ter antaño os seus momentos de gloria, máis concretamente no século XX grazas á Xeración Nós , actualmente a literatura en Galicia, non ten unha situación de esplendor, posto que a inmensidade de prexuízos caro ó galego e diferenciación respecto a onde se fala e como se fala dita lingua provoca que a literatura galega non teña o seu recoñecemento como as literaturas doutras linguas. Polo tanto, a miña postura sería que a literatura galega non está normalizada, xa que como mencionei antes, esta vese no século XXI gravemente afectada por diversos factores.

En primeiro lugar, en pleno século XXI vemos que en Galicia reina a diglosia entre dúas linguas, o galego e o castelán, quedando o primeiro sometido ao que ten máis poder, e carecendo polo tanto de prestixio para desenvolverse en todos os ámbitos no territorio. Asimesmo, tamén existe unha importante marxinación lingüística, xa que a pesar de que en Galicia existan persoas que si defenden a súa lingua, o galego, e mesmo neofalantes, ese número queda moi pequeno se o comparo coas outras persoas que ao chegar aquí non se molestan en comprender nada que teña que ver coa lingua galega.

En segundo lugar, en 1981 aprobouse o Estatuto de autonomía de Galicia, recoñecendo que o galego é o idioma propio de Galicia, e oficial, xunto co castelán na comunidade, coa liberdade de que todos o poidan utilizar na escrita, así como na oralidade, á vez que éste responsabiliza os poderes públicos de normalización do galego en todos os ámbitos, incluíndo a literatura. Ben, hoxe esta lei parece que non se ten moi en conta, pois o galego está afrontando dificultosamente os prexuízos e o rexeitamento por parte de institucións, empresas, e sociedade en xeral, estando na propia Galicia, provocando que éste quede estancado en todos os niveis, mesmo na literatura galega, xa que cada vez o galego vese menos plasmado en grandes obras porque o castelán acapara todos os espazos, como ñe habitual nunha lingua hexemónica.

Tocante a este tema, gustaríame poñer un exemplo persoal respecto á normalización da literatura galega; Fai algúns anos atopábame coa miña prima de Padrón xogando unha tarde, cando me pide que lle narre un conto calquera. Comezo a contarlle e interrómpeme dicindo que non entende absolutamente nada. Ante isto, eu non tiven outra opción que contarllo en castelán. Entón, isto levoume a pensar que esta rapaza, xa desde que naceu, non oe nada en galego, nin na familia nin no colexio, vivindo en Padrón. Resulta verdadeiramente frustrante, posto que produce tristeza que, desde que nacen, os pais quítanlle aos fillos a lingua que lles pertence e viven toda a súa vida sen coñecela nin empregala.

Como conclusión, direi que a normalización da literatura galega de hoxe non existe case en Galicia, debido a que a mocidade e os pequen@s da actualidade xa comezan a ler os libros en castelán. Igualmente que eu confeso que desde curta idade os meus contos estaban todos escritos en castelán e sempre me preguntaba como é que non había ningún libro en galego, chegando á miña inocente conclusión de que o galego non existía na escrita, só na fala. Afirmando isto, observo que os moz@s desta xeración prefiren ler nas escolar por exemplo en castelán, onde os escritos en galego son lidos obrigatoriamente e de mala gana. Perdendo así o seu esplendor a literatura galega dende o ámbito educativo, e xa desde a mocidade. É, polo tanto, evidente que a literatura galega non está normalizada, pois a pesar de ser a literatura dada polo pobo galego, por ese mesmo pobo é pisoteada. Non hai que esquecer que se enfronta a unha literatura, que neste caso posúe un prestixio moi elevado e cuxa literatura é moito máis coñecida por todo o mundo. Así que, fagamos que primeiro exista unha normalización da propia lingua antes de falar da existencia da normalización da literatura galega.

 

Save