Hai futuro para o galego? (por Sara Sampaño)

Na actualidade hai unha gran pregunta no aire referida ao futuro do galego. Hai futuro ou non hai futuro para o noso idioma? Vendo como está agora mesmo, de seguir así, non haberá futuro.

Hoxe en día, os adolescentes galegos falan cada vez menos galego debido a que é imposible desenvolverse só en galego, posto que o castelán é a “lingua de prestixio”.

A parte dos prexuízos arredor da lingua, o problema da diminución de falantes vendada porque é posible desenvolverse e vivir en Galicia sen utilizar o galego na vida cotiá.

Como se pode observar, no mundo actual existen moitas linguas, cada unha coa súa cultura e tradicións propias, que fan que exista a diversidade de pobos. Se empezamos a deixar de lado as linguas minorizadas e a substituílas por outras de “máis prestixio”, acabaremos nun mundo no que se fale unha lingua única, perdendo a diversidade cultural e sen que haxa diferentes interpretacións da realidade. No caso do galego, iso é o que está pasando,se deixamos de falar a nosa lingua perderemos o que nos fai diferentes; a nosa cultura.

Mirando ó noso redor, o conflito lingüístico é moi claro, o castelán foise impoñendo de maneira paulatina e, a día de hoxe, apoderouse da maioría das funcións que lle correspondían ao galego, convertendo a éste nunha lingua minorizada.

Como conclusión, para frear esta substitución lingüística é necesario que as autoridades políticas desenvolvan un plan de normalización, que promova o ensino en galego, por exemplo as matemáticas ( para que a sociedade galega vexa que o noso idioma tamén pode ser lingua das ciencias ). Pero tamén é necesaria a normalización da lingua, é dicir, que o galego ocupe as funcións que lle corresponden dentro desta comunidade. Para isto, debemos esquecer todos os prexuízos que se formaron ao longo dos séculos

Hai futuro para o galego? (por Coral Romero)

Moitas persoas que levan toda a vida falando galego comezan agora a falar castelán, segundo din, para teren un futuro, xa que co galego pensan que non se vai a ningures. Non son partidaria da postura que defenden estas persoas, posto que para min o galego é unha lingua tan importante como o castelán, aínda que en moitos ámbitos se atope desprezada.

Segundo o informe do Instituto Galego de Estatística, as novas xeracións falan cada vez menos en lingua galega, quedando relegado o seu uso para as xeracións máis vellas. A situación sociolingüística en Galicia está marcada pola diglosia resultante dun proceso histórico de substitución do galego polo castelán. Podemos apreciar que nin o galego nin o castelán rematan de convivir en harmonía nunha mesma zona, debido a que o castelán acostuma a superpoñerse ao galego en todos os ámbitos (social, educativo, político…). Como consecuencia disto podemos observar como, co paso dos anos, aumenta o número de falantes en castelán e como resultado diso diminúe notablemente o número de galegofalantes, asociándoos, polo xeral, con persoas do monte, e considerándoos, polo tanto, persoas de baixo nivel cultural. Pola contra, o castelán asóciase frecuentemente con persoas de “alto nivel”, como por exemplo médicos, avogados…, feitos que se converte nun dos motivos polo que moitas persoas senten vergoña á hora de falaren na súa lingua nai e prefiren pasarse ao castelán.

Dende o meu punto de vista, temos moita sorte de ter unha lingua propia, polo que deberíamos facer todo o posible por conservala. A medida que vou medrando tamén vou observando como moitas persoas galegofalantes pasan de súpeto a falar castelán por diversos motivos, como serían o traballo que desempeñan ou unha cuestión meramente de moda. Por outra banda, tamén opino que moita xente non se molesta en aprender a falar galego debido a que considera o normativo como algo antinatural, e o feito de que cada certo tempo se cambie a súa normativa inflúe en que moitas veces poñas en dúbida se o que aprendestes está ben ou mal. Pero o galego vai máis alá da normativa, xa que, segundo as diferentes zonas, podemos apreciar diversas variedades dialectais (como serían o seseo ou a gheada) que enriquecen a nosa lingua. Persoalmente creo que, da mesma maneira que moitas persoas envexan non saber falar castelán (é moi triste ver xente que presume de falar castelán cando, en realidade, o emprega pragado de calcos do galego), tamén hai casteláns falantes que envexan non seren quen de falar na verdadeira lingua da súa terra. En conclusión, na miña sincera opinión, dá igual o que falemos mentres nos entendamos, pero por moito que unha persoa me fale castelán, eu (se me entende) seguireille falando en galego, posto que é a lingua que empreguei dende sempre, e creo que ningunha persoa debería ter prexuízos á hora de usala, xa que é igual de importante que o castelán, ou incluso pode que máis, porque para chegar ao que é hoxe en día tivo que enfrontarse a moitos obstáculos. Por todos estes motivos opino que debemos facer todo o posible para mantela e incrementar o número de falantes todo o posible, posto que se a vamos relegando a un segundo plano rematará desaparecendo, da mesma maneira que xa desapareceron outras linguas con anterioridade.

Hai futuro para o galego? (Por Victoria Pereira)

A situación do galego en Galicia é bastante crítica, como expresan as enquisas coa diminución de galegofalantes e o aumento dos que declaran que “non entenden ou saben pouco” esta lingua, polo que se non se toman medidas urxentes para evitar a desaparición do galego, este acabará por extinguirse en poucas décadas.

Aínda que a porcentaxe de falantes de galego supera (por pouco) aos de castelán-falantes, o que máis debería preocuparnos non é o número de falantes en si, senón a situación diglósica existente en Galicia, que relega o galego aos ámbitos persoal e privado, lonxe das institucións, sendo o castelán a lingua elixida para as administracións, medios de comunicación e, cada vez máis, na educación. Desta forma, o galego empeza a ser rexeitado pola maioría, sobre todo entre as xeracións máis novas, quen, ante os prexuízos que asocian o galego coas persoas pouco educadas (precisamente debido a esa relegación) e ante a situación de mellor consideración do castelán pola sociedade galega, optan por esta lingua para comunicarse, lonxe de sentir o galego como lingua propia.

É precisamente ese baixo uso do galego entre menores de 30 anos o máis significativo para o futuro da lingua: se as xeracións que son o futuro de Galicia non empregan e rexeitan o galego, está claro que non existe un futuro positivo ou alentador para a lingua.

A pesar disto, aínda non está todo perdido e pódese evitar a desaparición do galego ou a marxinación deste a ámbitos contados, mediante campañas para prestixiar o galego, loitando contra prexuízos e impulsando o seu uso na educación, institucións públicas e medios. Se os poderosos empregan o galego, acabarase en gran medida a base do conflito lingüistico, pois moitos falantes deixarán de crer nos prexuízos e de rexeitar o galego.

En conclusión, se se desata unha reacción en cadea que consiga frear a substitución lingüística, poderase lograr, pouco a pouco e de forma progresiva, aumentar as cifras de galegofalantes e evitar a situación diglósica, xa que é necesario que toda ou gran parte da sociedade galega se esforce na recuperación do galego, pois doutra maneira non se logrará o obxectivo: un futuro para a lingua.

Hai futuro para o galego? (por PAula Cambeses)

Tras a visualización do documental Linguas Cruzadas e o debate realizado na clase, o futuro para o galego, se seguimos no mesmo rumbo, antóllaseme difícil. Desaparecerá a lingua propia de Galiza?

Varios argumentos importantes para defender dita tese son os seguinte: gran parte da xuventude actual dá mostras de manter vivos abundantes prexuízos contra a nosa lingua. Exemplos disto son as protestas cara o galego normativo (“o galego normativo é moi artificioso”) ou as diversas afirmacións que apelan a unha imposición do idioma (“Que cadaquén fale no que lle peta. Liberdade! Non imposición!”). Esta falta de conciencia lingüística provoca que a visión da nosa lingua sexa pexorativa.

Se a isto lle unimos a presunta “inutilidade” do galego, a situación empeora. Xa non é so que a mocidade non precise usar a lingua propia de Galiza, senón que esta por si soa non lle basta para vivir nunha cidade galega.

Este aspecto é, en gran medida, responsable da redución de falantes habituais de galego nos últimos anos. Ata fai ben pouco, o galego era unha lingua minorizada, pero non minoritaria. Con todo, as últimas enquisas do IGE revelan que isto xa non é así, feito que é preocupante debido a que un idioma vive e nútrese das persoas que o empregan no seu día a día.

En Galiza, vivimos unha clara situación de diglosia xa que o galego, a lingua propia, considérase inferior e queda restrinxida a ámbitos rurais e humanísticos sendo substituída polo castelán nas funcións máis prestixiosas e formais. E nesta situación, é moi difícil que un idioma sexa capaz de seguir adiante.

En conclusión, eu considero que se non buscamos unha rápida solución, o galego e quizais as outras linguas minorizadas desaparecerán e todos nós pasaremos a usar as linguas con maior poder económico como o inglés ou o castelán. E para evitar isto, necesitamos unha solución, que debe vir da man dos políticos!

As linguas dun estado plurinacional (por Paula Cambeses)

As pertinentes e constantes chamadas telefónicas dunha empresa de enerxía eléctrica, son a principal causa pola que María Xosé C. Trillo (profesora de filosofía) se anima a escribir este texto, no que reflexiona sobre a denominada “plurinacionalidade” do noso Estado.

María está cansada de recibir as chamadas dunha compañía de enerxía, que aparte de molestala con continuas preguntas, lle esixe que fale en castelán e non empregando a súa lingua habitual, o galego.

Dende logo, ela non considera normal que aconteza isto nun Estado que afirma ser plurinacional e no que unha gran parte dos habitantes usan no seu día a día un idioma distinto ao español.

Así mesmo, para defender a súa tese, aporta numerosos argumentos, entre os que destacan os seguintes: as empresas deberían contratar a xente que supera empregar as distintas linguas faladas en España xa que desta maneira increméntase o vínculo cos clientes.

Ademais, indica que debemos ter coidado co fenómeno coñecido co nome de globalización debido a que nos pode conducir a un mundo no que che esixan dominar chinés, francés… é dicir, as linguas máis poderosas da actualidade.

E, para rematar co seu escrito incide e reivindica o seu dereito a non cambiar a súa lingua ao atender a unha chamada telefónica.

Persoalmente, estou totalmente de acordo coa escritora deste texto xa que considero que cada un debería poder expresarse no idioma que desexe, tal e como consta no Estatuto de Autonomía de Galiza.

No noso país, existen numerosas linguas a parte do castelán que eu creo que debemos intentar manter. Vivimos nun mundo no que a diversidade lingüística está presente e é moi importante conservala, xa que un idioma é un símbolo de identidade dun pobo e se este desaparece pode levar consigo toda a tradición e a cultura dos habitantes dese lugar.

Actos como os desta compañía incrementan o dominio do castelán resaltando que unha persoa pode vivir falando só castelán pero non pode facer o mesmo empregando o galego, incrementando o monolingüísmo na lingua hexemónica. Con todo, está demostrado que saber máis dun idioma é moi beneficioso tanto a nivel persoal como profesional. Polo tanto, creo que deberíamos aproveitar a oportunidade que se nos ofrece ao vivir en Galiza.

Dende o meu punto de vista, esta empresa non debería obrigar a ninguén a cambiar a súa lingua e coincido plenamente coa autora en que non lle supoñería tanta dificultade contratar a unhas cantas persoas que souberan falar os distintos idiomas de España. Non facelo, non resulta beneficioso nin para a empresa, que pode perder algúns clientes, nin para os subscritos a esa compañía que non falen habitualmente castelán. Case todas as empresas afirman estar a disposición dos seus clientes mais con estes feitos non demostran realizalo.

En conclusión, estes actos que nos poden parecer pouco importantes non o son e poden acabar conducíndonos cara un mundo no que só existan as linguas que hoxe en día son máis poderosas.

O centenario das Irmandades da Fala (por Aida Barros)

Comezamos un novo curso e, con el, as clases de Lingua e literatura galega. En canto a isto, non foi pouca a miña sorpresa cando descubrín que a materia nos daba a benvida dun xeito curioso: desvelando o final para logo volver e comezar no inicio, formando unha especie de percorrido cíclico. Así, na primeira clase, centrámonos no ano 1916, última etapa histórica que tocaremos este ano.

Nun principio sorprendeume o feito de elixir esa data para ser a presentación e incursión á Lingua e literatura galega de 1º de Bacharelato, pero tras ver o vídeo proxectado en clase, todo comezou a cadrar.

Nin máis nin menos, tratábase dun vídeo de Illa Bufarda sobre o centenario das Irmandades da Fala, fundadas no 1916. Nel, enumerábanse todos os logros acadados ata hoxe en día, toda a loita pola cultura, pola lingua galega, … todo isto tratado dun xeito ameno e fácil de comprender, cunha linguaxe coloquial, que xunto cas imaxes utilizadas, intentaban captar a atención de todos os públicos e xeracións posibles.

Vendo todo o que acontecera no 1916, puiden ver que, con razón ese ano fora elixido como tema para dar inicio á materia. Esa etapa histórica formaba parte do berce onde naceu e medrou o galego, como lingua, como cultura, como pobo, …

Desde comezos do século XX, en Galicia déranse numerosos cambios. A maioría da poboación galega traballaba no campo, o que favoreceu a aparición do movemento agrario (Agrarismo), o cal se complementou perfectamente cun florecente Rexionalismo galego, que daría pé, máis adiante, á creación do Nacionalismo.

O 1916 foi un ano clave, onde o nacionalismo galego se expandiu dun xeito impresionante. Nese tempo, unha publicación de Vilar Ponte causou un gran impacto e, o seu éxito, levou á organización dunha asemblea na Coruña, da que xurdiu a Irmandade dos amigos da fala. Esta agrupaba a importantes persoeiros galegos, tales como Antón Vilar Ponte, o seu irmán Ramón, e Castelao entre outros. Posteriormente apareceron as Irmandades Femininas da Fala. Desgraciadamente, a forte ideoloxía machista da época reducía a colaboración das mulleres ao bordado das bandeiras ou a recadación de diñeiro.

As Irmandades expandíronse axiña por toda a terra galega, reivindicando a Galicia como nación. Tiñan unha postura política clara e firme. Quizais, entre todas as súas medidas, destaque a petición da autonomía integral para Galicia. De non ser por isto, posiblemente hoxe en día o galego non sería una lingua cooficial en España.

Desde o punto de vista da materia de Lingua e literatura galega, quizais o máis importante, foi o gran potenciamento do galego. Todos eles defendían o uso do galego en todos os ámbitos: ensino, xustiza, prensa, actos públicos, nas ciencias… Dicían que o galego é a lingua de todos, para todo, … é a lingua do pobo.

Ademais, as Irmandades fundaron editoriais, traduciron obras de literatura universal e impulsaron o teatro. Non hai que esquecer que ademais, foron o seo no que se creou o grupo Nós e o Seminario de Estudos Galegos. Conseguíronse grandes logros, mais as Irmandades e o nacionalismo galego en si, pasaron por unha dura etapa durante os posteriores anos, chegando a disolverse a entidade. No lugar das Irmandades, foi fundado o partido nacionalista galego.

Hoxe en día, se miramos cara atrás, vemos a gran contribución que todo isto supuxo. As Irmandades e o nacionalismo foron os primeiros en falar de soberanía, autodeterminación e liberdade para Galicia. Vemos que avanzamos considerablemente na historia, mellorando pouco a pouco e con moito esforzo, mais, se miramos cara adiante, dámonos conta de que aínda temos moito que facer, espéranos un longo camiño que percorrer. “¿O galego ten futuro?” Iso depende de nós.

Por iso é realmente importante o seguir avanzando, expandindo o galego en tódolos ámbitos posibles. Debemos seguir traballando duro para non botar a perder todo aquilo polo que Vilar Ponte, Vicente Risco, Castelao, Carmen Sierra e moitos máis loitaron e todo o que conseguiron, superando un obstáculo tras outro.

Así, como ben din no vídeo conmemorativo do centenario das Irmandades da Fala, debemos estar orgullosos de ser diferentes, de ter a nosa lingua, de ter unha cultura propia, de ser nós mesmos, … Debemos estar orgullosos de ser galegos.

Cen anos de Irmandades da Fala (por Bernal Muíños)

 

Este ano 2016 cumpriuse o centenario da creación das Irmandades da Fala, unha organización nacionalista galega que buscaba a soberanía para Galiza. Con motivo deste aniversario, a iniciativa iFala, coa axuda de Illa Bufarda, fixo un vídeo no que repasa brevemente a historia das Irmandades da Fala.

O documental comeza falando do momento no cal se expandiu o nacionalismo galego. A comezos do s.XX, a emigración estaba en auxe e a fidalguía chegaba ao seu fin. Aparece en escena unha industria conserveira naval, da cal nacía unha burguesía foránea, xa que a maior parte dos galegos traballaba no campo. Isto fixo que surxira a corrente do Agrarismo (unhas organizacións agrícolas que buscaban unha mellora nas condicións dos campesiños), que estaba ligada a outra corrente propia da época: o Rexionalismo (o antepasado do nacionalismo). É neste contexto no que aparecen as Irmandades da Fala.

O vídeo segue falando da historia das Irmandades da Fala, remarcando os momentos máis importantes da organización. En 1916, Antón Vilar Pontes escribe “Nacionalismo Gallego. Nuestra afirmación regional”, un folleto en defensa e apoiando o fomento da lingua galega. O escrito tivo moito éxito, e Antón e o seu irmán Ramón convocan unha asemblea na que se crean as Irmandades dos Amigos da Fala, entre os que estaban Vicente Risco, Otero Pedrayo ou Castelao. As Irmandades esténdese por toda Galiza, e na primeira asemblea nacionalista comézase a falar de obxectivos como a autonomía integral para Galiza, a igualdade de dereitos para a muller (casada), a autonomía municipal, reformas socioeconómicas para superar o atraso do país, dignificar aos mariñeiros e aos campesiños e din non aos caciques e á monarquía. Búscase potenciar o galego no ensino, na xustiza, na prensa, no ámbito científico, nos actos públicos… Tamén fundan editoriais, publican e traducen en galego. En 1922, as Irmandades rómpense en dúas correntes: o nacionalismo político (liderado por Lois Peñanovo) e o apolítico (con Vicente Risco á cabeza). Un ano máis tarde, Primo de Rivera dá un golpe de Estado, converténdose en ditador do Estado español; pero, pese aos seus intentos, non dá derrubado as Irmandades. Cando cae a ditadura, en 1930, disólvense as Irmandades da Fala e fórmase o Partido Galeguista, que reclama o dereito de autodeterminación e empeza a redactar o Estatuto de Autonomía. Pero, co golpe de Estado do xeneral Franco, o 18 de xullo de 1936, chegan case corenta anos de represión e medo, que frearon esa corrente nacionalista.

Grazas ás Irmandades da Fala aparecen as ideas de soberanía e autodeterminación e comezouse a defender, fomentar e dignificar o uso do galego para que estivera presente en todos os aspectos da nosa vida cotiá. Na actualidade, pese aos continuos ataques á nosa lingua e cultura, hai xente que segue traballando para que Galiza sexa soberana e en galego, recollendo o testemuño das Irmandades da Fala.

Save

Save