Bícame, son galego!

Rodri Suárez
Foi despois dun concerto en Andalucía de Transportes Hernández & Sanjurjo, a alianza minimalista entre o cantante de Siniestro e o acordeonista dos Diplomáticos. Unha das persoas presentes estabeleceu contacto cos artistas -“asíname isto e o outro” e todas esas cousas- e durante a pequena conversa dixo: “Siniestro Total son moi grandes, é unha mágoa que canten en galego”. Mimá. No entanto, a frase contén gran información. Por exemplo sobre a capacidade do grupo vigués para crear un universo propio que pode provocar que un sevillano pense que cantan en galego cando a súa obra é moi maioritariamente en castelán. Ou sobre a constatación de que existe unha sensibilidade -por desgraza ben estendida polo Estado- segundo a cal todo idioma que non sexa o español convértese nunha eiva. En todo caso, Siniestro si ten cancións na lingua propia de Galiza. Unha delas, malia o título en castelán, chámase Bésame, soy gallego.
Existen múltiples camisetas ou lemas que utilizan ese reclamo do “bícame” como orde -bastante chunga, todo hai que dicilo- partindo dunha orixe concreta. Segundo Google, todo procede dunha moderna costume da irlandesa xolda de San Patricio (kiss me, i’m irish). Nin idea. Pero si sei que non resulta complicado atopar bastante xente que utiliza o que simplemente supón unha característica circunstancial para convertela nunha fonte de dereitos individuais (os colectivos son outra cousa). Explícome. Eu non quero que ninguén me bique ou me folle enteiro porque son da Coruña. E por iso tampouco pido que me lean ou me atendan no meu traballo como xornalista porque o faga en galego. Nunha reivindicaría iso case como unha esixencia.
A que vén todo este conto? Pois á reprodución nestes días dunha frase que agocha unha idea paralizante e acomplexada a pesar de que case todo o mundo que a pronuncia faino con boa vontade. Refírome a iso de “hai que apoiar e consumir cine en galego”; que anda na liña doutras como “hai que apoiar e consumir música en galego”; “hai que apoiar e consumir literatura en galego”; “hai que apoiar e consumir xornalismo en galego”, “hai que”, “hai que”. Pois non, non hai que. As ordes para os militares, a quen lle gusten. A min non.
Non, non falo do normativo apoio institucional, que está fóra de dúbida (cabe algún matiz, pero ese é outro tema). Non, falo de que se intente animar á xente marcándolle unha obriga patriótica que, en realidade, o que acaba producindo en demasiadas ocasións é a anulación da calidade do contido, que pasa a cuestión secundaria cando debería ser a principal, máis se falamos de Cultura, sexa iso o carallo que sexa. Non, eu non teño que ir a ningunha película que non me interesa o máis mínimo e de calidade canto menos cuestionable porque sexa en galego. Non, non estou obrigado a que o disco-pop ñoño que non me gusta en inglés teña que gustarme se é en galego. Non, que sexa en galego non me vai facer escoller un capítulo de Pratos Combinados antes que un de Frasier. Pagarei unha localidade para ver A Esmorga porque coñezo a grandiosa novela, porque ten boa pinta e porque xente da que me fío dime que paga a pena. Pero non por deber nacional.
Levo o exemplo a min mesmo. Valoren as miñas columnas ou reportaxes ou libro ou o que toque segundo o que lles parece. Se son magnánimos na crítica en función a que este xornalista pertence a esa minoría que apenas usou profesionalmente outro idioma que non sexa o galego nos últimos anos sentireime insultado. Porque ademais, se xa a elección lingüística asegura o público, para que preocuparse de facelo ben?
Neste país hai grandes cineastas, músicos (nos 90 o bravú fuxiu de calquera misión apostólica nese campo e limitouse a dicir que usaba o galego porque era o que eles falaban ou tiñan na casa, con normalidade, e xustamente así si foron quen de colocar o conflito riba da mesa nunha posición gañadora), escritores/as (e tamén xornalistas) que fan fantasticamente o seu. Por suposto que haberá que sacar o bate de béisbol se se lles marxina por usar o galego. E haberá que ir a saco contra o repugnante que renega e infravalora o propio por prexuízo. Pero pedirlle ao público trato de favor por cuestións idiomáticas é facer trampa. E auto-enganarse. Haberá que apoiar ou non as expresións en galego polos seus méritos, como todo. Só polo que valen, pola súa calidade ou por se prestan (logo os gustos xa son cousa de cada cu).
Porque coa escusa da galeguidade nos teñen metido moito tostón. E se teñen formado interesadas estruturas de comodidade que no fondo están a danar a difusión e o futuro da lingua. Por exemplo, algúns -diso falabamos hai uns días unhas xentes con bastante hábito de mercar determinado ensaio e narrativa- estamos reducindo a mínimos o consumo de libro en galego porque atopamos moitos máis estímulos nas novas editoriais en castelán. Así de triste. E a pesar do bo traballo de moit@s e un montón de iniciativas voluntaristas que van enchendo baleiros a base de esforzos e arroutos (niso sei do que me falo). En todo caso, de Cultura da Autonomía, dos conservadurismos culturais, de censuras por omisión e tal e pascual xa se falará outro día, e a ser posible alguén mellor do que poida facer eu.
Eu só digo que unha lingua galega que oferta máis esixencias e marróns que bos e plurais contidos non ten futuro. E sería imperdoable converter a un pobo con tanto talento nun soldado aburrido que cumpre ordes pouco atractivas mentres se vai deixando levar cara a morte.

FONTE: Sermos Galiza, 12/11/2015

Ollos de auga (por Noelia Martínez)

Esta obra de Domingo Villar pertence ao xénero literario da narrativa, en especial dentro da temática policíaca, xa que nela uns inspectores tentarán resolver un asasinato.
En canto á estrutura, observamos como a obra se divide en 29 capítulos, os cales comezan coa definición dunha palabra, a cal será relevante en cada un deles.
Tema: Lois Reigosa, un saxofonista duns incribles ollos azuis ( que semellan auga), aparece morto no seu apartamento. O coñecido inspector Leo Caldas xunto coa axuda do seu toleirón compañeiro Rafael Estévez, encargaranse de resolver o complicado caso, o cal cando menos nolo esperemos, dará un xiro radical.
Ao inspector Leo Caldas, moi coñecido debido á súa participación no programa de radio “ Patrulla nas ondas”, e ao seu problemático compañeiro Rafael Estévez, encárganlles resolver o asasinato do saxofonista Lois Reigosa. O crime fora dunha gran crueldade, xa que lle proporcionou unha terrible morte ao inxectarlle unha sustancia moi corrosiva, pero sen embargo moi común. Deciden comezar a investigación buscando aos que empregan esta sustancia, que son todos médicos, en particular aos homes, debido a que o asasinado apareceu morto atado na cama e era homosexual. Tras unha longa busca en hospitais, reúnense co doutor Zuriaga, ao que ó inspector lle pareceu ver no funeral de Reigosa. Este nega calquera relación con Lois, pero tras atopar imaxes que o demostran, confesa que eran amantes, pero que non o matou. Tódalas probas o sinalan a el, polo que o declaran culpábel. Sen embargo, grazas a unha chamada feita á radio na que traballa o inspector, así coma un libro atopado no crime e á colaboración dun canciño, todo se puido resolver. Descubriron deste xeito que a verdadeira asasina era a muller de Zuriaga, que ao descubrir a aventura do seu home decidiu vingarse, coa axuda do seu amante Isidro Freire, e tentando culpar de todo ao seu marido, para conseguir así a súa fortuna.
O narrador aparece en terceira persoa, neste caso omnisciente, que nos vai contando como se senten os persoaxes, como pensan, así como a súa emocionante historia. Sigue lendo

A culpa é do galego por existir (por Pilar García Negro)

A intensificación de falsías de groso calibre verbo da lingua galega está chegando a limites dificilmente superábeis. A realidade empírica xa é dato abondo alarmante do retroceso de uso do galego, por un proceso de españolización elefantiásico que non ten nada de natural e si ten todo de imposto á mantenta, por mil vías e coa servil cumplicidade das autoridades galegas que deberan defendelo, e que existen, entre outras realidades específicas, mesmamente porque existe a lingua galega. Os números facilitados polo Instituto Galego de Estatística obrigaron a gobernantes, representantes institucionais e opinantes varios a se pronunciaren ao respeito. Facer comentario de texto destas declaracións sobardaría o espazo deste artigo e tampouco tería máis valor que o de constatar como o tema do galego sobra, isto é, como o desexábel é que non se turbe a pax romana, ou sexa, a que garante a hexemonía omnímoda do español e a que coloca o galego na crítica situación de sobrevivencia apurada na súa terra e na súa sociedade, nunha perenne carreira de obstáculos para poder ser usado con normalidade, a normalidade que non se discute nunca para o idioma oficial do Estado.
Só me vou referir a dous aspectos reveladores da inversión brutal da realidade que realizan algunhas análises lidas e ouvidas. En primeiro lugar, a suspensión da responsabilidade dos poderes públicos, como se a deriva negativa do galego se debese á propria sociedade. Se así fose, ¿a conto de que se declara o galego a «lingua propia» da Galiza no Estatuto de 1981, se promulga unha Lei de Normalización Lingüística en 1983, se fundan unha radio e unha televisión públicas en 1984 ou se destinan fondos para «potenciar», «fomentar» ou «promover» o galego?
Que estes fondos se usasen con prevaricación flagrante para destinos que non teñen nada a ver coa normalización do seu uso é elocuente de como a política oficial obrou a prol do reforzo do español e en detrimento do galego.
En 4 anos as escolas galegas triplicaron as aulas en inglés: nova expulsión do galego do sistema escolar. As bibliotecas galegas sofreron unha mingua do 76,4 % na súa partida orzamentaria, co que os libros e materiais en galego fican residualizados. No próximo exercicio, a rebaixa de diñeiro público destinado teoricamente á lingua galega é de 339.000 euros. É tan descarada, en fin, a política da Xunta en contra do galego que estas cifras declinantes do seu uso merecerían celebración pola súa parte. Obxectivo conseguido.
Ora, onde a perversión é maiúscula é na atribución a quen usa e defende o galego dos males que padece. Lingua é uso da lingua: axioma clásico da sociolingüística. Culpar aos que usan o galego do seu declive equivale mutatis mutandis a responsabilizar ás maltratadas das ofensas ou da violación padecidas.
A globalización e a súa terminal, a españolización, atentan directamente contra un dereito humano básico: a práctica social e pública do galego na terra onde naceu e na sociedade que o usa e é lexítimo que o recupere.

AUTORA: María Pilar García Negro

FONTE: La voz de Galicia. 21 de diciembre de 2014